In de jaren dat ik tuinen aanleg, zie ik vaak dezelfde fout: mensen proberen elk leeg hoekje op te vullen met kleine planten. Het resultaat is een tuin die weliswaar groen is, maar geen ‘gezicht’ heeft. Soms moet je durven te kiezen voor minder. Eén grote, goed gekozen struik die de ruimte krijgt, doet vaak meer voor de sfeer dan twintig kleine potjes bij elkaar.
Dit noemen we een solitairplant. Het is een plant die in zijn eentje de aandacht trekt door zijn vorm, zijn bast of zijn spectaculaire bloei. Het is de architectuur van je tuin. Hier lees je hoe je zo’n blikvanger kiest en waar je hem neerzet.
Wat maakt een struik een goede blikvanger?
Niet elke struik is geschikt om alleen te staan. Een goede solitair moet ‘karakter’ hebben, ook als hij niet bloeit. In de winter, wanneer de bladeren weg zijn, moet de structuur van de takken nog steeds de moeite waard zijn om naar te kijken.
Ik let bij de selectie altijd op drie zaken:
- De vorm: Heeft de struik een bijzondere groeivorm, zoals horizontale etages of een treurvorm?
- De bast: Bladdert de bast op een mooie manier af of heeft de stam een opvallende kleur?
- Het blad: Is de herfstkleur zo spectaculair dat de hele buurt eromheen loopt?
Experttip: Een veelgemaakte fout is een solitair te klein kopen. Als je een blikvanger wilt, koop dan liever één keer een groter exemplaar (bijvoorbeeld een meerstammige struik van 150-200 cm) dan dat je drie jaar moet wachten tot er eindelijk iets staat. Een volwassen solitair geeft je tuin direct de uitstraling van een volgroeide tuin.”
Mijn top 3 blikvangers
Als je zoekt naar een struik die de show steelt zonder dat je er een dagtaak aan hebt, dan zijn dit mijn favorieten:
1. Japanse Esdoorn (Acer palmatum)
Dit is de absolute klassieker. Ze groeien traag, wat ze ideaal maakt voor kleinere tuinen. De variatie is enorm: van dieprood blad tot felgroen.
- De kracht: De grillige groei van de takken en de vlammende herfstkleur.
- Plaatsing: Zet hem op een plek uit de felle middagzon en beschut tegen harde wind om bladverbranding te voorkomen.
2. Etage-kornoelje (Cornus controversa ‘Variegata’)
Deze struik wordt ook wel de ‘bruidstaartboom’ genoemd vanwege zijn horizontale takken die in lagen (etages) boven elkaar groeien.
- De kracht: De strakke, architectonische vorm. Zelfs zonder blad in de winter is deze vorm prachtig.
- Plaatsing: Geef deze struik de ruimte; hij moet echt vrij staan om zijn vorm te kunnen laten zien.
3. Zevenzonenboom (Heptacodium miconioides)
Nog relatief onbekend, maar een fantastische plant voor wie iets bijzonders wil. Het is vaak een meerstammige struik met een bast die prachtig afbladdert.
- De kracht: Hij bloeit laat (augustus/september) met witte, geurende bloemen, gevolgd door paarsrode vruchtjes.
- Plaatsing: Een echte zonaanbidder die ook nog eens goed tegen droogte kan.
De juiste plek bepalen
Een solitairplant is als een schilderij in een museum: je moet er omheen kunnen lopen (of kijken) om hem te waarderen.
- Zichtlijnen: Plaats de struik aan het einde van een zichtlijn, bijvoorbeeld direct tegenover je schuifpui of keukenraam.
- Rustige achtergrond: Zet een opvallende struik niet tegen een drukke, bonte haag. Een egale houten schutting of een donkergroene taxushaag laat de vormen van je blikvanger veel beter uitkomen.
- Onderbeplanting: Houd de beplanting direct onder de solitair rustig. Gebruik lage bodembedekkers of een simpel gazon. Als er teveel andere bloemen omheen staan, gaat de aandacht van de hoofdrolspeler af.
Conclusie
Een blikvanger kiezen vraagt om durf. Durf ruimte leeg te laten zodat die ene speciale struik echt tot zijn recht komt. Of je nu kiest voor de kleur van een esdoorn of de vorm van een kornoelje: een goede solitair is een investering waar je elk seizoen, jaar in, jaar uit, van geniet.
Veelgestelde vragen
Jazeker, mits je kiest voor een traaggroeiende soort zoals de Japanse Esdoorn of een boom op stam (bijv. een Bol-esdoorn). Een solitair geeft een kleine tuin juist diepte en een volwassen karakter, wat vaak beter werkt dan veel kleine plantjes die de tuin ‘rommelig’ maken.
Een meerstammige struik heeft vanaf de grond meerdere hoofdtakken. Dit oogt natuurlijker en minder massief dan een enkele dikke stam. Bovendien kun je door de takken heen kijken, waardoor de tuin ruimtelijk blijft en je eronder nog ruimte hebt voor lage beplanting.
In de meeste gevallen juist minder. Een solitair plant je vanwege zijn natuurlijke vorm. Te veel snoeien verpest die vorm vaak. Beperk je tot het weghalen van dode takken of takken die de natuurlijke vorm in de weg zitten (begeleidingssnoei).
