Zelf een tuinontwerp maken: Het fundament onder jouw buitenruimte

Ik zeg het vaak tegen mijn klanten: een tuin zonder ontwerp is als een huis zonder fundering. Je kunt wel lukraak beginnen met het leggen van tegels of het planten van die ene mooie boom, maar zonder een overkoepelend plan eindig je vaak met een tuin die ‘net niet’ is. Of erger: een tuin die na twee jaar weer op de schop moet omdat de looplijnen niet kloppen of het terras in de schaduw ligt.

Het maken van een tuinontwerp schrikt veel mensen af. Ze denken dat je een volleerd tekenaar moet zijn, maar niets is minder waar. Het draait niet om de schoonheid van je tekening, maar om de logica van je keuzes. In dit stappenplan neem ik je mee door mijn proces. We gaan niet alleen lijnen zetten; we gaan een buitenruimte creëren die past bij hoe jij leeft.

Stap 1: De inventarisatie (Meten is weten)

Voordat we gaan dromen, moeten we kijken naar de feiten. Pak een rolmaat, een kladblok en loop je tuin in. Wat zijn de exacte maten? Waar zitten de ramen en deuren van je huis? Waar staat de zon gedurende de dag?

Vergeet ook de ‘verborgen’ elementen niet. Niets is vervelender dan een prachtig terras ontwerpen en er tijdens de aanleg achter komen dat er precies daar een rioolputje of een dikke boomwortel zit.

Expert tip: “Kijk niet alleen naar je eigen tuin, maar ook naar die van de buren. Staat daar een enorme boom die jouw middagzon wegneemt? Teken die schaduw in op je plattegrond. Een goed ontwerp houdt rekening met de omgeving, niet alleen met de erfgrens.”

Stap 2: Je wensenlijst prioriteren

Nu komt het leuke gedeelte: wat wil je eigenlijk doen in je tuin? De valkuil is dat we alles willen op een klein oppervlak. Om je te helpen focus te krijgen, raad ik je aan om je wensen onder te verdelen in ‘Must-haves’ en ‘Nice-to-haves’.

Stap 3: Het vlekkenplan (De logica van de ruimte)

Pak een vel ruitjespapier op schaal (bijvoorbeeld 1:50, waarbij 1 cm op papier 50 cm in de tuin is). In plaats van direct strakke lijnen te tekenen, gaan we ‘vlekken’ zetten. Waar komt de eethoek? Waar is de meeste zon voor de borders?

Houd hierbij rekening met de zichtlijnen. Wat zie je als je vanuit je favoriete stoel in de woonkamer naar buiten kijkt? Je wilt daar waarschijnlijk niet tegen je kliko’s aankijken. Zorg dat je vanuit binnen getrokken wordt naar een mooi punt achterin de tuin.

Stap 4: De harde en zachte materialen invullen

Zodra de functies op hun plek staan, gaan we de materialen kiezen. In de tuinwereld maken we onderscheid tussen ‘harde’ materialen (bestrating, houtwerk) en ‘zachte’ materialen (beplanting).

• Bestrating: Kies voor paden van minimaal 90 cm breed zodat je er comfortabel kunt lopen (ook met een kruiwagen).
• Houtwerk: Denk aan de duurzaamheid van je schutting of overkapping. [Zie ook onze gids over materialen in 1.4].
• Beplanting: Mijn vuistregel is de 70/30 regel: 70% van je borders moet bestaan uit structurele beplanting die ook in de winter groen of interessant blijft, 30% mag seizoensgebonden bloei zijn.

Stap 5: Het definitieve ontwerp en lichtplan

In de laatste fase trek je de lijnen strak. Nu bepaal je of je kiest voor ronde vormen (organisch en rustgevend) of strakke, rechte lijnen (modern en ruimtelijk).

Vergeet als laatste stap je lichtplan niet. Niets is zo zonde als een prachtig ontworpen tuin die ’s avonds verandert in een zwart gat. Teken in waar je functioneel licht nodig hebt (bij de deur en de schuur) en waar je accentlicht wilt (die mooie boom of die gestuukte wand).

Durf te dromen, maar blijf meten

Zelf je tuin ontwerpen is een proces van schuiven en opnieuw beginnen. Wees niet bang om een eerdere schets weg te gooien als de logica ontbreekt. Een goed ontwerp groeit op papier, zodat je tijdens de aanleg niet voor verrassingen komt te staan. Heb je je schets klaar? Dan ben je klaar voor de volgende stap: het bepalen van het budget.