Als ik door een tuin loop, kijk ik niet alleen naar wat mooi is voor het oog, maar ook naar wat ‘eetbaar’ is voor de natuur. Een bijvriendelijke tuin is in 2026 geen luxe meer, maar een noodzaak. Veel van onze wilde bijen hebben het zwaar, en jouw tuin kan een cruciale rustplaats zijn in hun dagelijkse zoektocht naar voedsel.
Het geheim van een goede bijentuin? Continuïteit. Een bij heeft in februari (als de eerste koninginnen ontwaken) net zo hard voedsel nodig als in oktober (voordat de winterrust begint). Hier zijn de 15 absolute toppers, gerangschikt op bloeitijd.
De Top 15: De ‘Nectar-bar’ is geopend
Om de bijen echt te helpen, moet je zorgen dat er van het vroege voorjaar tot de late herfst iets bloeit. Gebruik deze lijst als je boodschappenlijstje voor het tuincentrum.
| Nummer | Plantnaam | Bloeitijd | Waarom een topper? |
| 1 | Krokus | Feb – Maart | De absolute ‘kickstarter’ voor vroege hommels. |
| 2 | Sneeuwklokje | Feb – Maart | Een van de eerste bronnen van stuifmeel na de winter. |
| 3 | Sleutelbloem | Maart – Mei | Inheemse favoriet die vroeg kleur en voedsel geeft. |
| 4 | Longkruid | Maart – Mei | Een magneet voor de zeldzame sachembij. |
| 5 | Smeerwortel | Mei – Aug | Produceert razendsnel nieuwe nectar; altijd prijs voor de bij. |
| 6 | Salvia (Salie) | Juni – Aug | De ‘supermarkt’ onder de planten; bijen zijn er verzot op. |
| 7 | Lavendel | Juni – Aug | Klassieker die massa’s bijen en vlinders trekt op zonnige dagen. |
| 8 | Beemdkroon | Juni – Sept | Een prachtige wever die maandenlang nectar blijft geven. |
| 9 | Slangenkruid | Juni – Sept | Heeft een enorme aantrekkingskracht op wilde bijen. |
| 10 | Kogeldistel | Juli – Aug | De ronde bollen zitten vol met toegankelijke nectar. |
| 11 | Zonnehoed (Echinacea) | Juli – Sept | Een stevige landingplaats voor grotere bijen en hommels. |
| 12 | Vlinderstruik | Juli – Sept | Niet alleen voor vlinders; ook bijen vliegen er graag op. |
| 13 | Verbena bonariensis | Juli – Okt | Lange bloeier die perfect is als ‘vulpunt’ in de border. |
| 14 | Hemelsleutel (Sedum) | Aug – Sept | De ideale herfst-brandstof voor bijen die hun wintervoorraad aanvullen. |
| 15 | Klimop (Hedera) | Sept – Nov | De vergeten held. Bloeiende klimop is de laatste grote maaltijd van het jaar. |
Vakmantip: “Vermijd de dubbele bloem”
Er is één regel waar je altijd op moet letten bij het kopen van bijenplanten: Kies voor enkelbloemige soorten. In het tuincentrum zie je vaak ‘gevulde’ of ‘dubbele’ bloemen (zoals bij sommige rozen of dahlia’s). Die zien er prachtig uit voor ons, maar voor een bij zijn ze waardeloos. De meeldraden zijn veranderd in bloemblaadjes, waardoor de bij niet meer bij de nectar kan komen of er simpelweg geen stuifmeel meer is. Een bijvriendelijke bloem moet zijn hart ‘open’ hebben staan.
3 Tips voor een succesvolle bijentuin
-
Plant in groepen
Bijen houden van ‘bloemvastheid’. Ze vliegen het liefst de hele dag op dezelfde soort. Plant dus liever 5 Salvia’s bij elkaar dan 5 verschillende planten op een rij.
-
Zorg voor nestgelegenheid
Voedsel is stap één, maar ze moeten ook ergens wonen. Een bijenhotel is leuk, maar een klein hoekje met open zand of een stapel oud hout is voor veel wilde bijen nog veel belangrijker.
-
Drinkstation
Net als wij krijgen bijen dorst, zeker in een hete zomer in 2026. Een platte schaal met water en een paar stenen (zodat ze niet verdrinken) is een levensredder.
Conclusie
Het aanleggen van een bijvriendelijke border is misschien wel de meest dankbare klus in de tuin. Je krijgt er niet alleen een prachtige, kleurrijke bloemenzee voor terug, maar ook het rustgevende gezoem dat je tuin echt tot leven brengt. Begin klein met de top 15 en breid elk jaar een beetje uit. De bijen zullen je dankbaar zijn.
Planten met een ‘open hart’ en veel nectar scoren het best. Absolute winnaars zijn de Salvia, Lavendel, Slangenkruid en de Vlinderstruik. In het najaar is de Klimop (Hedera) onmisbaar voor de laatste actieve bijen.
Nee, bijen en hommels zijn totaal niet agressief. Ze zijn alleen geïnteresseerd in de bloemen en zullen je met rust laten, zelfs als je vlakbij hen aan het tuinieren bent. Alleen als ze zich direct bedreigd voelen (bijvoorbeeld als je op ze gaat staan), kunnen ze steken.
Voor de schaduw zijn Longkruid, de Sleutelbloem en de Vingerhoedskruid uitstekende keuzes. Hoewel de meeste bijenplanten zonliefhebbers zijn, bieden deze soorten een broodnodige maaltijd op de minder zonnige plekken.
Ja, mits het goed is gemaakt. Gebruik hardhout met gladde boorgaten (zonder splinters) tussen de 2 en 9 mm. Hang het hotel op een zonnige, droge plek op ooghoogte en zorg dat er genoeg bloemen in de buurt staan.
